Maj 27 2018 04:53:45
O gminie
Informacje og├│lne
Położenie
Mapa gminy
Samorz─ůd
Dane teleadresowe
Władze gminy
Rada gminy
Jadnostki organizacyjne
Sołectwa
OSP
Informacje turystyczne
Warto zobaczy─ç
Szlaki turystyczne
Edukacja
Szkoły
Przedszkola
Biblioteki
Drogowa Inicjatywa Samorz─ůdowa
Drogowa Inicjatywa Samorz─ůdowa
Organizacje pozarz─ůdowe
Dzia┼éaj─ůce organizacje
Wa┼╝ne informacje
Sport
Gminna Liga Halowa 2012 Gminna Liga Halowa 2011
PPWOW
Program Integracji Społecznej w Gminie Golub-Dobrzyń







POKL
Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Gminie Golub-Dobrzyń







PRZEDSZKOLE
Przedszkole POKL







www.efs.gov.pl
Dok─ůd po pomoc ?
Dok─ůd po pomoc?
- punkt konsultacyjno-informacyjny dla do┼Ťwiadczj─ůcych przemocy mieszka┼äc├│w gminy Golub-Dobrzy┼ä
Aktywna Wie┼Ť

Sk─Öpsk
Wie┼Ť so┼éecka tworz─ůca so┼éectwo wraz z osadami S┼éuchaj i Pasieka, zamieszkana obecnie przez 234 osoby. Jest oddalona od Golubia - Dobrzynia oko┼éo 7 km na p├│┼énoc. Le┼╝y na falistej wysoczy?nie morenowej, u skraju kraw─Ödzi doliny rzeki Drw─Öcy oraz g┼é─Öbokiej rynny Strugi Czarna, zwanej te┼╝ Strug─ů Sk─Öpsk─ů, dawniej Sk─Öpnic─ů. Wysoko┼Ťci wahaj─ů si─Ö od 85 m w zachodniej cz─Ö┼Ťci wsi do ok. 100 m n.p.m. w p├│┼énocno - wschodniej. Od zachodu wie┼Ť otaczaj─ů bardzo du┼╝e kompleksy le┼Ťne, le┼╝─ůce ni┼╝ej (ok. 20m) ni┼╝ wie┼Ť Sk─Öpsk, porastaj─ůce w wi─Ökszo┼Ťci rozszerzenie doliny Drw─Öcy (terasa IX nadzalewowa), nale┼╝─ůce do pa┼ästwa (Nadle┼Ťnictwo Golub - Dobrzy┼ä, le┼Ťnictwo "Drw─Öca" zwane kiedy┼Ť "Drewenzwald"). Lasy porastaj─ů cz─Ö┼Ťciowo doliny strugi Czarna oraz niewielk─ů przestrze┼ä pomi─Ödzy wsi─ů Olsz├│wka i Sk─Öpskiem. Do wsi prowadzi asfaltowa droga od strony Ostrowitego i Gajewa oraz od strony S┼éuchaja i Pasieki. Gospodarstwa w wi─Ökszo┼Ťci zgrupowane s─ů wok├│┼é drogi S┼éuchaj i szosy do Gajewa; zabudowa cz─Ö┼Ťciowo rozproszona. Teren wysoczyzny odkryty, wykorzystywany rolniczo. Prawie po┼éowa grunt├│w to gleby klasy IIIa - IVb. So┼éectwo zajmuje 637 ha. Grunty orne (wraz z Olsz├│wk─ů) wynosz─ů 745,5 ha, 14,8 ha zajmuj─ů sady, 81,2 ha ┼é─ůki, 45,5 ha pastwiska, 103,2 ha lasy, 24,9 ha drogi, 16,7 ha tereny zabudowane, 12,5 ha nieu┼╝ytki. W 1998r. we wsi Sk─Öpsk by┼éy 62 gospodarstwa indywidualne w wi─Ökszo┼Ťci (ok. 40) ma┼ée - do 10 ha. Wie┼Ť wymieniona w dokumentach pod nast─Öpuj─ůcymi nazwami: 1310 r. - Skomp, 1414 r. - Schompen, 1416 r. - Scampin, 1421 r. - "Scampen zwane dawniej Preuszen Gut", 1437-1438 r. - Scampen, 1521 r. - Skampen, 1570 i 1615-1617 r. - Sk─ůpsk, 1593 r. - Sk─ůmpsk, 1600 r. - Skampsk, 1664 r. Sk─Ömpsk, 1684 r. - Sk─ůpe, 1764 r. - Sk─Öpsk, 1772 - 73 r. - Szemps, Skempsk, 1816-17 Skempsk, 1868-1910 r. - Skemsk, 1943 r. - Schems. Wyniki AZP wskazuj─ů, ┼╝e najprawdopodobniej cz─Ö┼Ť─ç wsi Sk─Öpsk do p├│?nego ┼Ťredniowiecza porasta┼éy lasy. Wie┼Ť powsta┼éa zapewne na tzw. "surowym korzeniu", gdy┼╝ wszystkie ┼Ťlady starsze ni┼╝ z p├│?nego ┼Ťredniowiecza, wyst─Öpuj─ů jedynie na terenie okolicznych wsi: S┼éuchaja, Pasieki i Olsz├│wki, a wi─Öc w dnach dolin wykorzystywanych przez wod─Ö i posiadaj─ůcych l┼╝ejsze gleby piaszczyste. Lasy porasta┼éy zapewne ca┼é─ů wysoczyzn─Ö morenow─ů, na kt├│rej po┼éo┼╝ona jest wie┼Ť. Mamy wzmiank─Ö, ┼╝e jeszcze w latach 1448 - 49 mieszka┼äcy wsi p┼éacili czynsz le┼Ťny. Po raz pierwszy, maj─ůc─ů ju┼╝ prawo niemieckie w wersji prawa che┼émi┼äskiego, wie┼Ť Sk─Öpsk wymieni┼é dokument z 17 marca 1310 r. ├ôwczesny komtur golubski, ksi─ů┼╝─Ö Luter z Brunszwiku potwierdzi┼é w nim wcze┼Ťniejsze nabycie so┼éectwa o powierzchni (bez p├│┼étora morga) 5 ┼éan├│w che┼émi┼äskich przez Nerelischona, zapewne Prusa - s─ůdz─ůc z imienia. So┼éectwo naby┼é on od niejakiego Piotra de Leone (ze Lwowa?, z Lewina na ?l─ůsku ?). Obejmowa┼éo swym obszarem prawie 5 ┼éan├│w ziemi (bez 1,5 morga). Przypisane mu by┼éy dochody z karczmy w wysoko┼Ťci 1 grzywny, za┼Ť jego w┼éa┼Ťciciela Nerelisza zwolniono z odbywania s┼éu┼╝by rycerskiej oraz z op┼éaty czynszu. Po┼Ťwiadczenie so┼étysa i so┼éectwa w 1310 r. wskazuje na to, ┼╝e wie┼Ť lokowano przed 1310 r. Niestety, dokument lokacyjny nie zachowa┼é si─Ö. H. Plehn oraz inni historycy, widz─ůcy w Zakonie element o misji kolonizacyjnej na ziemi che┼émi┼äskiej, uwa┼╝ali, ┼╝e nast─ůpi┼éo to zaraz po ukonstytuowaniu si─Ö konwentu krzy┼╝ackiego na zamku w Golubiu. Krzy┼╝acy sprowadzili do Sk─Öpska kolonist├│w i lokowali wie┼Ť. Po┼Ťrednio na wskazuj─ů na to wyniki Archeologicznego Zdj─Öcia Polski. Stanowisko historiografii niemieckiej zakwestionowa┼é w swej pracy o dobrach ostrowicko-golubskich biskupstwa w┼éoc┼éawskiego w latach siedemdziesi─ůtych minionego wieku polski historyk J. Powierski. Jego zdaniem Sk─Öpsk nale┼╝a┼é do tzw. ostrowicko - golubskich d├│br biskupstwa w┼éoc┼éawskiego, dzier┼╝awionych od 1276 r. przez dw├│ch rycerzy ┼Ťl─ůskich - Szymona Gallika i Wojciecha ze Stwolna. Na bazie d├│br powsta┼éo, po 1293 r., krzy┼╝ackie komturstwo golubskie. Sk─Öpsk m├│g┼é by─ç lokowany przed przej─Öciem tych d├│br (przed 1293 r.) przez Krzy┼╝ak├│w, a wi─Öc jeszcze za czas├│w rycerzy ┼Ťl─ůskich: Szymona Gallika i Wojciecha ze Stwolna. Do takiego stwierdzenia J. Powierskiego sk┼éoni┼é brak odnotowanego w przywileju dla Nerelischa z 1310 r. jakiegokolwiek czynszu, maj─ůcego obci─ů┼╝a─ç so┼éectwo i so┼étysa. Jak wiadomo, wspomniani dwaj rycerze, gdy biskup w┼éoc┼éawski dzier┼╝awi┼é im swe dobra ostrowicko-golubskie o powierzchni 1000 ┼éan├│w w 1276 r., uzyskali w nadaniu udogodnienie w postaci wieczystego zwolnienia z czynszu z po┼éowy ┼éan├│w (ok. 500). Z drugiej po┼éowy nadanych w dzier┼╝aw─Ö d├│br mieli uiszcza─ç p├│┼éwiardunkowy czynsz w monecie. Sk─Öpsk ze wzgl─Ödu na to, (o czym ┼Ťwiadcz─ů wyniki AZP), ┼╝e wymaga┼é wi─Ökszych nak┼éad├│w na zagospodarowanie porastaj─ůcych wie┼Ť kompleks├│w le┼Ťnych, m├│g┼é si─Ö znale?─ç w tej po┼éowie ┼éan├│w, kt├│re wieczy┼Ťcie biskupi zwolnili z czynszu. Dlatego na dokumencie sprzeda┼╝y so┼éectwa z 1310 r. nie jest ono obci─ů┼╝one ┼╝adnym czynszem. Powierski przypuszcza┼é, ┼╝e lokatorem wsi Sk─Öpsk m├│g┼é by─ç wyst─Öpuj─ůcy na dokumencie z 1310 r. so┼étys Piotr de Leone sprzedaj─ůcy so┼éectwo w Sk─Öpsku Nerelischonowi. Zapewne, podobnie jak Henryk z Gale (Ga┼éczewka ?), m├│g┼é on by─ç zwi─ůzany i przyby─ç w okolice Golubia ze wspomnianymi dwoma rycerzami ┼Ťl─ůskimi, Szymonem Gallikiem oraz Wojciechem ze Stwolna, dzier┼╝awi─ůcymi od 1276 r. dobra ostrowicko-golubskie. Zapewne zaraz po przybyciu m├│g┼é on by─ç osad?c─ů wsi Sk─Öpsk, jeszcze przed przej─Öciem jej w 1293 roku przez Krzy┼╝ak├│w. ?e Piotr de Leone m├│g┼é pochodzi─ç ze ?l─ůska, wskazuje na to jego przydomek pochodzeniowy " Leone" (┼éaci┼äskie "leo" = lew), kt├│ry m├│g┼é oznacza─ç zar├│wno miasto Lw├│w, jak te┼╝ i le┼╝─ůcy na ?l─ůsku Lewin ?l─ůski albo Lw├│wek ?l─ůski. Na wspomnianym dokumencie sprzeda┼╝y so┼éectwa w Sk─Öpsku z 1310 r. - jak ju┼╝ wy┼╝ej wspomniano - jego nabywc─ů by┼é niejaki Nerelisz, Prus z pochodzenia (ze wzgl─Ödu na brzmienie jego imienia). Zapewne to od niego wie┼Ť Sk─Öpsk nosi┼éa pocz─ůtkowo oboczn─ů nazw─Ö "Prussen Gut" - "Pruskie Dobra". Wyst─ůpi┼éa ona po raz pierwszy na dokumencie odnawiaj─ůcym, zniszczony w czasie wojen polsko-krzy┼╝ackich (najpewniej z 1414 r., gdy po┼éow─Ö Golubia spalono), przywilej lokacyjny, w kt├│rym czytamy, ┼╝e granice patrymonium miejskiego si─Ögaj─ů na zachodzie do wsi Sk─Öpsk, zwanej kiedy┼Ť "Pruskim Dobrem". Nazw─Ö t─Ö na pewno nosi┼é folwark so┼étysi (albo przej┼Ťciowo ca┼éa wie┼Ť), gdy┼╝ na dokumencie z 1421 r. odnawiaj─ůcym wcze┼Ťniejszy przywilej miasta Golubia, zaginionym podczas wojen polsko - krzy┼╝ackich, odnotowano, ┼╝e Sk─Öpsk, do kt├│rego dochodzi┼éa granica miasta (tzw. "patrymonium"), by┼é przed laty tj. przed 1421 r., okre┼Ťlany jako "Pruskie Dobra". Po ┼Ťmierci Nerelischona nazwa mog┼éa by─ç jeszcze w u┼╝yciu na oznaczenie so┼éectwa, kt├│re bardzo cz─Östo, zw┼éaszcza w XVI, XVIII wieku, nosi┼éy nazwy od ich w┼éa┼Ťcicieli. Ostatecznie zwyci─Ö┼╝y┼éa stara nazwa miejscowa Sk─Öpsk. Spotykamy j─ů r├│wnie┼╝ w ?r├│d┼éach na pocz─ůtku XV wieku. W 1414 roku, podobnie jak inne wsie po┼éo┼╝one w pogranicznych komturstwach na ziemi che┼émi┼äskiej, uleg┼éa zniszczeniu. O stratach we wsi informuj─ů nas rejestry szkodowe sporz─ůdzone, po wojnie, przez stron─Ö kzry┼╝ack─ů. Wed┼éug rejestru strat opublikowanych przez D. Braunsa, w 1881 roku zabudowania we wsi "Schompen" na 10 ┼éanach uleg┼éy spaleniu, zabito jednego cz┼éowieka, byd┼éo i konie zabrano, straty og├│lne oszacowano na 600 grzywien, 1 ┼éan opustosza┼é, czyli nie by┼é zamieszkany. Wed┼éug danych H. Plehna, szkody w Sk─Öpsku w wyniku wojny z 1414 roku wynios┼éy: 557,7 marki, 1 osob─Ö zabito, za┼Ť jeden ┼éan ziemi zosta┼é opuszczony. Trzeci rejestr, uwa┼╝any wsp├│┼écze┼Ťnie za najbardziej wiarygodny, z 11 lutego 1416 roku, poda┼é straty we wsi Sk─Öpsk oszacowane na 60 marek i 20 marek (nie wiemy, dlaczego rozbite, by─ç mo┼╝e straty so┼éectwa i uprawnych ┼éan├│w ch┼éopskich). Jedn─ů osob─Ö zabito. Jak wida─ç uderzaj─ůca jest du┼╝a r├│┼╝nica w danych ostatniego rejestru z dwoma poprzednimi, zawy┼╝onymi p├│?niej przez stron─Ö krzy┼╝ack─ů w celach politycznych (aby przedstawi─ç je na soborze w Konstancji). Mo┼╝e r├│wnie┼╝ tak by─ç, ┼╝e trzeci rejestr podaje dane niedoszacowane. Rejestr czynszowy komturstwa zakonnego z 1437-38 r. podaje, ┼╝e wie┼Ť Sk─Öpsk, stanowi─ůca w┼éasno┼Ť─ç Zakonu w komturstwie golubskim, mia┼éa obszar 34 ┼éan├│w ch┼éopskich, z czego 11 ┼éan├│w osiad┼éych, reszte za┼Ť stanowi┼éy nie uprawiane "pustki" ("┼éany puste"). So┼étys mia┼é tylko jeden ┼éan zwolniony od czynszu z racji odprawiania rok├│w s─ůdowych rozstrzygaj─ůcych sprawy i spory zaistnia┼ée w granicach wsi. Wie┼Ť p┼éaci┼éa 7,5 marki czynszu le┼Ťnego z uprawnych 11 ┼éan├│w. Wg danych H. Plehna, w 1448-49 r. wie┼Ť Sk─Öpsk rozci─ůga┼éa si─Ö ju┼╝ na powierzchni 40 ┼éan├│w che┼émi┼äskich, z czego 5 ┼éan├│w stanowi┼éo zwolnione z czynszu tzw. so┼éectwo, nale┼╝─ůce do miejscowego so┼étysa. Inne nale┼╝─ůce do niego dawa┼éy czynsz wynosz─ůcy po 0,5 grzywny, pozosta┼ée 30 - szarwarkowe (pa┼äszczy?niane) dawa┼éy po 0,5 marki czynszu, 3 ┼éany szarwarkowe by┼éy zwolnione z czynszu. Wie┼Ť p┼éaci┼éa te┼╝ czynsz roczny za u┼╝ytkowanie lasu w wysoko┼Ťci p├│┼é grzywny. Od 1466 r. wie┼Ť Sk─Öpsk wchodzi┼éa w sk┼éad kompleksu d├│br pa┼ästwowych (kr├│lewskich), zwanych starostwem, zarz─ůdzanych przez starost─Ö rezyduj─ůcego na zamku golubskim. Starostwo golubskie podlega┼éo za┼Ť powiatowi che┼émi┼äskiemu, kt├│ry pobiera┼é podatki z podleg┼éego mu terenu. 23 kwietnia 1521 r. mieszka┼äcy Golubia odnowili przywilej z 1421 r. oraz ustalili na nowo granice miasta z ziemiami wchodz─ůcymi w sk┼éad starostwa golubskiego. Zachodnia granica przebiega┼éa, podobnie jak w 1421 r., na strudze "Skampnycz", czyli Sk─Öpskiej. W 1570 r. we wsi mieszka┼éo 13 ch┼éop├│w, so┼étys, maj─ůcy 4,5 ┼éanu ziemi, karczmarz. Ka┼╝dy z ch┼éop├│w, opr├│cz 4 nowo osiad┼éych, zap┼éaci┼é po 20 groszy poboru generalnego, co da┼éo 9 marek pruskich (1 marka pruska = 20 groszy). So┼étys za┼Ť zap┼éaci┼é z ka┼╝dej "p├│┼épi─Ötej" w┼é├│ki (1,5 ┼éana ?) po 20 groszy, co razem wynios┼éo 4 marki. Karczmarz od wyszynku ("propinacji") ui┼Ťci┼é 12 groszy poboru. W 1593 i 1599 r. na kartach ksi─ůg s─ůdowych miasta Golubia przewija si─Ö so┼étys sk─Öpski, Urban Obara, u kt├│rego mieli d┼éugi mieszczanie golubscy. W 1600 r. wzmiankowany jest ju┼╝ inny soltys sk─Öpski, by─ç mo┼╝e nast─Öpca Obary lub dzier┼╝─ůcy po┼éow─Ö podzielonego solectwa, imieniem Andrzej. Zapewne wie┼Ť uleg┼éa zniszczeniu podczas pierwszej wojny szwedzkiej w latach 1626-29, gdy┼╝ przed sam─ů drug─ů wojn─ů szwedzk─ů z lat 1655 - 59 (wg lustracji starostwa z 1664 r.) zamieszkiwa┼éo j─ů tylko 4 ch┼éop├│w - gbur├│w. Ta sama lustracja wspomina, ┼╝e wie┼Ť zamieszkiwa┼éo "ex antiquo" ("z dawna"), czyli zapewne sprzed 1626 r., 16 ch┼éop├│w - gbur├│w. W 1647 r. mamy wzmiank─Ö w wizytacji biskupiej biskupa che┼émi┼äskiego, Andrzeja Olszowskiego, ┼╝e Sk─Öpsk nale┼╝a┼é do parafii golubskiej. W 1664 r. by┼éo tylko 3 ch┼éop├│w osadzonych po wojnie w Sk─Öpsku. Ka┼╝dy z nich posiada┼é po 4 wo┼éy "pa┼äskie", czyli zapewne dane im przez starost─Ö golubskiego, jeden z nich 1 konia, drugi 2 konie, a trzeci "par─Ö". Za ofiarowane wo┼éy, kt├│re s┼éu┼╝y┼éy jako sprz─Ö┼╝aj do orki, musieli p┼éaci─ç po 12 floren├│w na rok za ka┼╝d─ů sztuk─Ö, a┼╝ do momentu ich sp┼éacenia. Ka┼╝dy z nowo osadzonych, po potopie szwedzkim, ch┼éop├│w w Sk─Öpsku musia┼é odrabia─ç pa┼äszczyzn─Ö od dnia ┼Ťw. Ma┼égorzaty, sprz─Ö┼╝ajem z dwoma wo┼éami oraz dwojgiem czeladzi a┼╝ do dnia ┼Ťw. Micha┼éa, ka┼╝dego dnia roboczego. Natomiast do dnia ┼Ťw. Ma┼égorzaty cztery dni w tygodniu, tj. ka┼╝dego wtorku, ┼Ťrody, czwartku i pi─ůtku. Poza pa┼äszczyzn─ů ch┼éopi mieli obowi─ůzek op┼éacania czynszu do zamku golubskiego w dzie┼ä ┼Ťw. Marcina, po 1 florenie 20 groszy, po 4 sztuki kap┼éony (lub r├│wnowarto┼Ť─ç w pieni─ůdzu, tj. 2 floreny polskie) lub ich r├│wnowarto┼Ť─ç w monecie wynosz─ůcej 2 floreny, a tak┼╝e w postaci prz─Ödzy "z pa┼äskich z grzebi po sztuce". Ch┼éopi p┼éacili te┼╝ po 2 floreny czynszu za dane im w u┼╝ytkowanie ogrody, spustoszone przez wojn─Ö. Do tego musieli oddawa─ç dziesi─Öcin─Ö zbo┼╝ow─ů proboszczowi w Golubiu. Wizytacja biskupia z 1667-1672 r. podaje informacj─Ö, ┼╝e ca┼éa wie┼Ť oddawa┼éa przed wojn─ů ze Szwedami, poniewa┼╝, ┼╝e uleg┼éa zniszczeniu, tylko 3 korce owsa i pszenicy (przed wybuchem wojny z ka┼╝dego gospodarstwa ch┼éopskiego po 1 korcu owsa i 1 korcu pszenicy). We wsi by┼éa nieuprawiana rola "wybraniecka", z kt├│rej doch├│d szed┼é na op┼éacenie ch┼éop├│w - wybra┼äc├│w, powo┼éywanych od czasu kr├│la Stefana Batorego w szeregi wojska koronnego. We wsi by┼éa te┼╝ "w┼é├│czka" roli, obsiewana przez s─ůsiedniego m┼éynarza sk─Öpskiego (s┼éuchajskiego). Rola karczmarska sta┼éa pusto, budynek karczmy, uleg┼é zniszczeniu w czasie potopu. W latach 1667-72 wizytacja dokonana przez kustosza katedry che┼ém┼╝y┼äskiej i archiprezbitera i kanonika sanockiego, Jana Ludwika Strzesza, na rozka┼╝ biskupa che┼émi┼äskiego i pomeza┼äskiego, wicekanclerza kr├│lestwa, dziekana krakowskiego, p├│?niejszego arcybiskupa gnie?nie┼äskiego, Andrzeja Olszowskiego, wspomnia┼éa, ┼╝e wie┼Ť Sk─Öpsk nale┼╝a┼éa w tym czasie do parafii w Golubiu. Jeden z wsp├│┼éautor├│w 7 tomu wi─Ökszej serii pod redakcj─ů ks. Stanis┼éawa Kardasza o dekanatach diecezji toru┼äskiej stwierdzi┼é, ┼╝e jakoby w Sk─Öpsku istnia┼é ko┼Ťci├│┼é i parafia. Opar┼é on swoj─ů hipotez─Ö o istnieniu [...] ko┼Ťcio┼éa i ewentualnej parafii [...] w Sk─Öpsku na wzmiance (niestety autor nie poda┼é sk─ůd j─ů zaczerpn─ů┼é), ┼╝e ksi─ůdz Walerian Radzy┼äski, dziekan dekanatu golubskiego by┼é i "sekeniscensis (czyli sk─Öpski!? - dop. autora) proboszcz". Wy┼╝ej wymieniona wizytacja biskupa poda┼éa, ┼╝e w 1653 r. Walerian Radzy┼äski okre┼Ťlony zosta┼é tylko jako "praepositus Golubensis", czyli "naczelnik golubski", w znaczeniu proboszcz, kierownik parafii golubskiej. Nie ma ┼╝adnej wzmianki o tym, ┼╝e by┼é proboszczem ko┼Ťcio┼éa w Sk─Öpsku. R├│wnie┼╝ wcze┼Ťniejsza wizytacja z 1647 r., nie wymienia w tej wsi ┼╝adnego ko┼Ťcio┼éa, cho─çby kaplicy, a u┼╝yta nazwa wsi nie jest zlatynizowana ani w formie rzeczownikowej, ani te┼╝ przymiotnikowej. Ponadto inne ?r├│d┼éa, pozako┼Ťcielne, nie rejestruj─ů istnienia ko┼Ťcio┼éa w Sk─Öpsku. O ko┼Ťciele w Sk─Öpsku nie wspomina w 1888 r. Jan Fankidejski, pisz─ůcy o zaginionych ko┼Ťcio┼éach i kaplicach diecezji che┼émi┼äskiej, maj─ůcy rozeznanie w aktach ko┼Ťcielnych diecezji che┼émi┼äskiej, znajduj─ůcych si─Ö w Pelplinie. Ksi─ůdz Kardasz, autor has┼éa o parafii golubskiej, wyci─ůgn─ů┼é zbyt pochopne wnioski, bez g┼é─Öbszej analizy ?r├│d┼éowej i semantycznej brzmienia nazwy wsi 29 stycznia 1749 r. kr├│l polski August III w Warszawie nada┼é so┼éectwo w Sk─Öpsku o 2 w┼é├│kach che┼émi┼äskich Walentemu Beszteynowi (Besztean - forma w aktach golubskich). Druga cz─Ö┼Ť─ç so┼éectwa o 2 w┼é├│kach nale┼╝a┼éa, wg protok├│┼éu polustracyjnego z 1765 r., od 1604 r. do przodk├│w Tomasza Kociemskiego, kt├│ry w 1765 r. pokaza┼é zapewne wyci─ůg z akt dokonanego w 1604 r. starego nadania krzy┼╝ackiego, o kt├│rym nie wiemy, kiedy nast─ůpi┼éo. W 1765 roku w so┼éectwie nale┼╝─ůcym do Kociemskiego by┼éa cha┼éupa w s┼éupy i dyle, stodo┼éa i spicherek, 4 wo┼éy, 2 konie, 2 krowy i 2 ja┼éowi─Öta. Na drugiej po┼éowie (cz─Ö┼Ťci) so┼éectwa nale┼╝─ůcej do Beszteana: cha┼éupa w szachulec, 2 stodo┼éy, szopa w s┼éupy i dyle, 2 wo┼éy, 2 krowy, 2 ja┼éowi─Öta. Obaj w┼éa┼Ťciciele mieli role "w zaro┼Ťlach i b┼éotach", na kt├│rych na zim─Ö 1765 roku wysiali 36 korc├│w ┼╝yta. Obaj so┼étysi sk─Öpscy p┼éacili podatki do zamku golubskiego, mi─Ödzy innymi podatek "kanon" w wysoko┼Ťci 24 floren├│w oraz podatek zwany "kwarta" w wysoko┼Ťci 15 floren├│w w pozosta┼éej cz─Ö┼Ťci wsi, na 10 w┼é├│kach ziemi, mieszka┼éo 8 ch┼éop├│w-gbur├│w, karczmarz oraz m┼éynarz sk─Öpski (s┼éuchajski) o nazwisku G┼éowacki i 2 komornik├│w maj─ůcych tylko po 1 morgu ziemi. 6 ch┼éop├│w-gbur├│w mieszka┼éo w cha┼éupach wykonanych technik─ů budowlan─ů "w szachulec", za┼Ť dw├│ch w s┼éupy i dyle (jeden z nich mia┼é dwie takie cha┼éupy) Prawie ka┼╝dy posiada┼é stodo┼é─Ö oraz chlew i szopy, a tak┼╝e inwentarz ┼╝ywy w┼éasny, nie dany przez starost├│w, w sumie wynosz─ůcy 25 wo┼é├│w, 16 koni, 19 kr├│w, 22 ja┼éowi─ůt. Z ka┼╝dej w┼é├│ki (┼éanu) ch┼éop by┼é zobowi─ůzany oddawa─ç starostwu 18 floren├│w czynszu oraz szarwark, tj. pa┼äszczyzn─Ö uregulowan─ů kontraktem, kt├│rego warunk├│w lustracja z 1765 r. nie poda┼éa. Dwaj komornicy, stanowi─ůcy najni┼╝sz─ů warstw─Ö spo┼éeczn─ů w hierarchii wsi, mieli po cha┼éupie i szopie w s┼éupy i dyle. Jeden z nich posiada┼é stodo┼é─Ö w s┼éupy i dyle, za┼Ť drugi - wykonan─ů z chrustu. Inwentarz ┼╝ywy komornik├│w to 2 wo┼éy i 2 konie oraz 3 ja┼é├│wki i 2 krowy. Za nadane im w u┼╝ytkowanie jednomorgowe nadzia┼éy ziemi musieli odpracowa─ç 9 dni w ┼╝niwa oraz uiszcza─ç 14 floren├│w rocznego czynszu do kasy starostwa. W 1772 r. wie┼Ť Sk─Öpsk sta┼éa si─Ö w┼éasno┼Ťci─ů kr├│la pruskiego, podleg┼é─ů Urz─Ödowi Domenalnemu ("Amt Gollup") z siedzib─ů na zamku w Golubiu. Podobnie, jak w innych wsiach, nie tylko w by┼éym starostwie golubskim, ale i w ca┼éym obszarze zagarni─Ötym przez kr├│la Prus we wsi rozpocz─Öto akcj─Ö oszacownia d├│br w celu wymierzenia podatku kontrybucyjnego pobieranego ze wsi o wszystkich typach w┼éasno┼Ťci i miast rolniczych. Pod wzgl─Ödem dzia┼é├│w w┼éasno┼Ťciowych sytuacja nie uleg┼éa zasadniczo zmianie w por├│wnianiu z cytowanymi powy┼╝ej danymi z lustracji starostwa golubskiego. Wie┼Ť mia┼éa dwa wolne so┼éectwa, zwane przez kataster "C├Âlmisch Guth" tzn. che┼émi┼äskie dobro". Jedno nale┼╝a┼éo do so┼étysa (kataster zwie go "C├Âllmer"), Tomasza Kociemskiego, drugie do Mateusza Bastiana. Oba so┼éectwa mia┼éy po 2 w┼é├│ki che┼émi┼äskie powierzchni. Na so┼éectwie Kociemskiego mieszka┼éo 7 os├│b (4 m─Ö┼╝czy?ni i 3 kobiety) oraz by┼éy 2 konie, 4 wo┼éy, 2 krowy, 90 owiec i k├│z oraz 4 ┼Ťwinie. Kociemski mia┼é do pomocy 2 parobk├│w. Na tym so┼éectwie mieszka┼é jeden "Einwohner", czyli mieszkaniec z rodzin─ů (1 m─Ö┼╝czyzna i 2 kobiety, w tym 1 c├│rka powy┼╝ej 12 lat). Mieszkaniec posiada┼é tylko 2 owce i ┼Ťwini─Ö. Na drugim so┼éectwie, nale┼╝─ůcym do M. Bastiana, mieszka┼é te┼╝ "mieszkaniec", kt├│ry by┼é osob─ů samotn─ů. Natomiast rodzina so┼étysa liczy┼éa og├│┼éem 3 osoby (1 m─Ö┼╝czyzna i 2 kobiety, w tym 1 c├│rka powy┼╝ej 12 lat). Bastian mia┼é ponadto 3 parobk├│w i 1 dziewk─Ö. Nast─Öpny dzia┼é w┼éasno┼Ťciowy we wsi to kr├│lewska wie┼Ť obsadzona przez siedem rodzin ch┼éopskich - bauerskich, 7 rodzin komorniczo - cha┼éupniczych oraz 9 rodzin okre┼Ťlonych przez kataster mianem "Eigenk├Ąthner". Najsilniejsz─ů i najbogatsz─ů grup─Ö zamieszkuj─ůc─ů t─Ö wie┼Ť stanowili ch┼éopi - bauerzy, kt├│rzy obsadzali 9 ┼éan├│w che┼émi┼äskich ziemi. Jeden bauer mia┼é 2 - ┼éanowe gospodarstwo, dw├│ch po 1 ┼éanie 15 morg├│w, pozostali za┼Ť po 1 ┼éanie. Bauerzy posiadali znaczny inwentarz ┼╝ywy. Prawie ka┼╝dy mia┼é sprz─Ö┼╝aj u┼╝ywany do obr├│bki gospodarstwa, wahaj─ůcy si─Ö od 2 do 5 koni oraz 1 do 6 wo┼é├│w. Jeden ch┼éop - bauer mia┼é 50 owiec i k├│z, jeden 150 sztuk, za┼Ť dw├│ch innych po 115 sztuk. Do tego krowy (1-4 sztuki) oraz ┼Ťwinie (2-16 sztuk). Og├│┼éem mieli oni 25 sztuk koni, 25 sztuk wo┼é├│w, 20 kr├│w, 21 ja┼éowi─ůt, 401 owiec i 40 ┼Ťwi┼ä. T─Ö cz─Ö┼Ť─ç wsi zamieszkiwa┼éo razem 45 os├│b, 27 os├│b to m─Ö┼╝czy?ni (8 parobk├│w) oraz 18 os├│b to kobiety (3 dziewki s┼éu┼╝ebne). Pi─Öciu bauer├│w posiada┼éo do swej pomocy nawet dziewki lub parobk├│w. Dziewi─Ötna┼Ťcie os├│b z tych 45 stanowi┼éy osoby niedoros┼ée (11 ch┼éopc├│w i 8 dziewczynek). Z tych 19 os├│b poni┼╝ej 12 lat by┼éo 7 os├│b (2 ch┼éopc├│w i 5 dziewczynek) oraz 11 os├│b powy┼╝ej 12 lat (9 ch┼éopc├│w i 3 dziewczynki). Kataster poda┼é informacj─Ö o plonie uzyskiwanym z wysianego zbo┼╝a. Jedno wysiane ziarno ┼╝ytnie dawa┼éo 2,5 ziarna dochodu. Inne odmiany zbo┼╝a dawa┼éy 2 ziarna dochodu. Komisarz dokonuj─ůcy szacunku przyj─ů┼é ┼Ťredni doch├│d na 3 ziarna. Szarwark ka┼╝dego ch┼éopa oszacowano na 3 talar├│w 7 groszy 9 fenig├│w. Nast─Öpne dwie grupy spo┼éeczne zamieszkuj─ůce kr├│lewsk─ů wie┼Ť Sk─Öpsk to cha┼éupnicy - komornicy i ch┼éopi zwani "Eigenk├Ąthner", kt├│rzy, jak to uj─ů┼é kataster, tylko "niewiele morg├│w ziemi mieli" i dlatego "niekwalifikowali si─Ö w┼éa┼Ťciwie do zwyczajowej klasyfikacji". Cha┼éupnik├│w - komornik├│w by┼éo 7 rodzin, za┼Ť "Eigenk├Ąthner├│w" 9 rodzin. W┼Ťr├│d ludno┼Ťci komorniczo - cha┼éupniczej kataster wymienia a┼╝ 3 zawody oraz 1 "Hirth", zajmuj─ůcy si─Ö pasterstwem. Ch┼éopi zwani "Eigenk├Ąthner", wg bada┼ä Stanis┼éawa Cackowskiego oraz tabeli klasyfikacyjnej wsi Sk─Öpsk, to ludno┼Ť─ç ch┼éopska odpowiadaj─ůca statusowi cha┼éupnik├│w. Posiadali oni jak brzmi to w j─Özyku ich okre┼Ťle┼ä, w┼éasne domostwo - cha┼éup─Ö oraz ewentualnie rol─Ö, kt├│rej kataster nie okre┼Ťli┼é, by─ç mo┼╝e z powodu jej ma┼éej powierzchni. Za cha┼éup─Ö musieli op┼éaca─ç czynsz. Kataster oszacowa┼é ten czynsz od 45 groszy do 1 talara 30 groszy na ka┼╝dego "Eigenk├Ąthnera". W┼Ťr├│d tej grupy ludno┼Ťci 1 osoba zajmowa┼éa si─Ö wyszynkiem piwa i w├│dki (prowadzi┼éa karczm─Ö). Jednego z "Eigenk├Ąthner├│w" kataster okre┼Ťli┼é mianem "Einwohner" tj. mieszkaniec . Mieszkaniec ten zapewne nie posiada┼é w┼éasnej cha┼éupy i mieszka┼é wraz ze sw─ů rodzin─ů u kt├│rego┼Ť "Eigenk├Ąthnera". Dwie osoby z "Eigenk├Ąthner├│w" to wdowy maj─ůce po jednym dziecku poni┼╝ej 12 roku ┼╝ycia. Obie grupy spo┼éeczne cha┼éupnicy - komornicy i "Eigenk├Ąthnerzy", w por├│wnaniu z bauerami, mieli niewielki inwentarz ┼╝ywy. Tylko jeden cha┼éupnik i dw├│ch "Eigenk├Ąthner├│w" mieli po 2 konie. Ci ostatni posiadali od 2 do 3 sztuk wo┼é├│w (4 ch┼éop├│w). Jeden "Eigenk├Ąthner" mia┼é 13 owiec. Niewielu cha┼éupnik├│w - komornik├│w tylko 3 osoby posiada┼éo po krowie i ┼Ťwini. Ta sama sytuacja wyst─Öpuje u "Eigenk├Ąthner├│w". Og├│┼éem te ostatnie dwie warstwy ludno┼Ťci we wsi Sk─Öpsk posiada┼éy, po podliczeniu danych z tabeli klasyfikacyjnej, 6 koni, 10 wo┼é├│w, 14 kr├│w, 3 ja┼é├│wki, 15 owiec i k├│z oraz 23 ┼Ťwinie. Tylko jeden z "Eigenk├Ąthner├│w" mia┼é do swej dyspozycji parobka. Og├│┼éem we wsi Sk─Öpsk ┼╝y┼éo 48 cha┼éupnik├│w i "maj─ůcych w┼éasn─ů cha┼éup─Ö"; 21 m─Ö┼╝czyzn i 27 kobiet. 19 os├│b to osoby "niedoros┼ée" ( 5 ch┼éopc├│w i 11 dziewczynek). 12 ch┼éopc├│w i dziewczynek to osoby poni┼╝ej 12 roku ┼╝ycia (3 ch┼éopc├│w i 9 dziewczynek), za┼Ť 4 to osoby powy┼╝ej 12 roku ┼╝ycia. Og├│┼éem we wsi Sk─Öpsk w 1772-73 r. mieszka┼éo 115 os├│b, w tym 58 osoby to m─Ö┼╝czyzn i 122 kobiet. 46 os├│b w ca┼éej wsi to dzieci (23 ch┼éopc├│w i tyle samo dziewczynek). 20 os├│b powy┼╝ej 12 roku ┼╝ycia stanowi┼éy dzieci (12 ch┼éopc├│w i 8 dziewcz─ůt), poni┼╝ej tego wieku 29 os├│b (11 ch┼éopc├│w i 18 dziewczynek). Podczas sporz─ůdzania katastru naliczono na wszystkich dzia┼éach w┼éasno┼Ťciowych og├│┼éem 37 koni, 43 wo┼éy, 39 kr├│w, 26 ja┼é├│wek, 597 owiec i 72 ┼Ťwinie. W 1789 r. we wsi Sk─Öpsk, wg danych Goldbecka, by┼éo 11 ch┼éop├│w, w tym 4 z nich to czynszownicy, reszta za┼Ť ch┼éopi szarwarkowi (pa┼äszczy?niani), kt├│rzy dawali czynsz za ka┼╝dy uprawny ┼éan ziemi w postaci 2 korc├│w owsa (= 4 korce berli┼äskiej masy), jednej g─Ösi, 2 kap┼éon├│w oraz 1 talara w monecie. 26 sierpnia 1790 ch┼éopi ci otrzymali swoje gospodarstwa w dzier┼╝aw─Ö wraz torfow─ů ┼é─ůk─ů o powierzchni 9 morg├│w 94 ruten├│w po┼éo┼╝on─ů na s─ůsiednim folwarku Podzamek Golubski za czynszem - po 3 latach wolnizny - wynosz─ůcym 20 talar├│w. W 1818 r. pobudowano szko┼é─Ö w Sk─Öpsku, do kt├│rej w 1887 r. ucz─Öszcza┼éo 89 uczni├│w. Szko┼éa mia┼éa jednego nauczyciela i jedn─ů izb─Ö lekcyjn─ů. Schemat biskupstwa che┼émi┼äskiego z 1867 r. podaje informacj─Ö, ┼╝e ewangelick─ů szko┼é─Ö, zapewne w celu wys┼éuchania lekcji religii, odwiedza┼éo 121 katolickich dzieci, kt├│re religii naucza┼é nauczyciel z pobliskiego Golubia. Informacja zawarta w schematyzmie biskupstwa che┼émi┼äskiego, potwierdza przypuszczenie, ┼╝e, mimo tego, i┼╝ szko┼éa by┼éa wyznaniowa, do kt├│rej mia┼éy ucz─Öszcza─ç jedynie ewangelickie dzieci, przyjmowa┼éa w swe mury katolick─ů m┼éodzie┼╝. Cz─Östo si─Ö zdarza┼éo, ┼╝e w┼éadze pruskie w celach statystycznych i propagandowych, nie zmienia┼éy statusu wyznaniowego szko┼éy, dostosowanego do wyznania ucz─Öszczaj─ůcych do nich dzieci. W 1881 r. ucz─Öszcza┼éo do niej 127 dzieci wyznania ewangelickiego. W 1930/31 roku - szko┼éa by┼éa dwu klasowa z 3 kompletami uczni├│w i 2 nauczycielskimi etatami, 2 salami lekcyjnymi, 74 uczniami i 62 godzinami nauki. W 1820 r. we wsi Sk─Öpsk by┼éy 22 dymy mieszkalne (tj. gospodarstwa domowe), w kt├│re zajmowa┼éo 170 os├│b. W 1830 r. wie┼Ť uregulowano i uw┼éaszczono. Regulacja polega┼éa na tym, i┼╝ ch┼éopi sk─Öpscy otrzymali za wykupem od w┼éa┼Ťciciela (tu pa┼ästwo pruskie) ziemi─Ö na w┼éasno┼Ť─ç (razem 10 ┼éan├│w 16 morg├│w) za czynszem p┼éaconym do Urz─Ödu Domenalnego w wysoko┼Ťci 151 talar├│w 25 srebrnych groszy. Podczas regulacji wsi pozostawiono wszystkim uw┼éaszczonym ch┼éopom w Sk─Öpsku prawo wolnego wypasu byd┼éa w okolicznych kr├│lewskich lasach przez 12 lat. Po up┼éywie tego okresu za wypas musieli p┼éaci─ç od ka┼╝dej sztuki inwentarza do kasy le┼Ťnej, mieszcz─ůcej si─Ö w Golubiu. W 1845 r. ze wsi utworzono gmim─Ö wiejsk─ů. W 1868 r. gmina ta liczy┼éa 3930,80 morg├│w magdeburskich, 56 budynk├│w, w tym 24 mieszkalne, 243 mieszka┼äc├│w, 104 ewangelik├│w (parafia Golub), 139 katolik├│w. W 1819 r. podle┼Ťnictwo Sk─Öpsk (p├│?niej zwane le┼Ťnictwo Drewenzwald - Las Drw─Öca) obejmowa┼éo 1960 morg├│w 161 ruten├│w i nale┼╝a┼éo do "Objazdu le┼Ťnego" - "Forstberitt" (czyli Nadle┼Ťnictwa) Radzy┼ä, po?niej od oko┼éo 1830 r. do Nadle┼Ťnictwa ("Forstberitt") Mokry Las (do 1852 r.), nast─Öpnie do 1876 r. do Nadle┼Ťnictwa ("Oberf├Ârsterei") Gollub (Konstancjewo). Po podziale w 1876 r. - do Nadle┼Ťnictwa Strembaczno, za┼Ť od 1 maja 1899 r. do Nadle┼Ťnictwa Drewenzwald (Las Drw─Öca). Le┼Ťnicz├│wka Sk─Öpsk w 1868 r. podleg┼éa domenie le┼Ťnej liczy┼éa 1 budynek mieszkalny, 5 mieszka┼äc├│w, 5 ewangelik├│w. W 1820 r. podzielone jeszcze w 1772-73 r. ┼éany so┼éeckie, zwane teraz "wolnym so┼éectwem" (niem. "Freischulzereien") Sk─Öpsk by┼éy w jednym r─Öku. Na gruncie so┼éeckim sta┼é dom mieszkalny w┼éa┼Ťciciela so┼éectwa, obory na byd┼éo i konie wykonane technik─ů zwan─ů z niemiecka "Schurzwerk", czyli sumikowo - ┼é─ůtkow─ů, stodo┼éy o trzech bojowiskach oraz owczarnia wykonana technik─ů "bindwerk". Wszystkie budynki by┼éy pokryte s┼éom─ů i ubezpieczone na bardzo du┼╝─ů sum─Ö - 4000 talar├│w, w Kasie Ogniowej ("Feuer Casse"). Z wolnego so┼éectwa, po powi─Ökszeniach w ci─ůgu ca┼éego XIX wieku, wytworzy┼é si─Ö maj─ůtek Sk─Öpsk, kt├│ry istnia┼é i funkcjonowa┼é do pocz─ůtku 1945 r. Przed 1820 r. so┼éectwo nale┼╝a┼éo do niejakiego Nepomucena Buli┼äskiego i Katarzyny z domu Wastkowskiej, kt├│rzy nabyli je od Antoniego Buli┼äskiego, s─ůdz─ůc po walucie, jeszcze w czasach Ksi─Östwa Warszawskiego (przed 1815 r) za 9000 z┼éotych polskich, czyli 1500 talar├│w pruskich. 3 marca 1820 r. kupuje wolne so┼éectwo od spadkobierc├│w rodziny Buli┼äskich Christian Stahnke i El┼╝bieta z domu Klinge p┼éac─ůc 4666 talar├│w 60 groszy. 3 kwietnia 1833 r. wolne so┼éectwo kupi┼é so┼étys gminy wiejskiej Sk─Öpsk, Jacob Stahnke i Eufrozyna z domu Gogolin za 1884 talary. Wtedy maj─ůtek uleg┼é uszczupleniu o 1 ┼éan 20 morg├│w ziemi oraz serwitut pastwiskowy, za co przypisano maj─ůtkowi, w ramach rekompensaty, grunt wynosz─ůcy 298 morg├│w 14 ruten├│w. W 1857 r. za odszkodowaniem pieni─Ö┼╝nym w┼éa┼Ťciciel maj─ůtku "wolne so┼éectwo" Sk─Öpsk zrezygnowa┼é z serwitutu poboru drzewa opa┼éowego oraz budowlanego za 1126 talar├│w. 16 kwietnia 1865 r. maj─ůtek wraz z ziemi─ů, le┼╝─ůc─ů przy by┼éej XVIII wiecznej kolonii zwanej "Za Starym Stawem" N┬░ 1 kupi┼é Jan Schilakowski i Julia Stahnke za ogromn─ů sum─Ö 30 000 talar├│w, w kt├│r─ů zapewne wliczono i inwentarz ruchomy. Kolonia "Za Starym Stawem", podobnie jak "Nad Starym Stawem", le┼╝a┼éa nad niewielkim jeziorkiem, zwanym obecnie Czarne. W 1867 r. Schilakowski dokupi┼é trzy gospodarstwa bauerskie Sk─Öpsk N┬░2 o obszarze 31 morg├│w 12 ruten├│w. N┬░11- 115 morg├│w 128 ruten├│w i N┬░ 13 - 74 morgi 11 ruten├│w oraz ogrodnictwo wraz z cha┼éupnictwem Sk─Öpsk N┬░ 8 i pastwisko zwane "Lassek" o powierzchni 77 morg├│w 65 ruten├│w. Po powi─Ökszeniu maj─ůtek liczy┼é 602 morgi magdeburskie 151 ruten├│w. Po ┼Ťmierci m─Ö┼╝a 5 marca 1887 r. maj─ůtek by┼é w posiadaniu wdowy po Schilakowskim, Juli. Liczy┼é on wtedy 154 ha i dawa┼é czysty doch├│d 506 talar├│w (w 1895 r.- 156 ha i 735 marek czystego dochodu). 31 sierpnia 1903 r. dobro przej─ů┼é ziemianin Jan i Marianna ┼üukiewscy. Nast─Öpnie, 11 lipca 1921r. odkupi┼é go za 500 000 marek polski inspektor techniczny Zarz─ůdu Stadnin Pa┼ästwowych w Sk─Öpsku, Stanis┼éaw Szuch. Po wybuchu wojny maj─ůtek zabrany Szuchowi przeszed┼é w 1943 r. na w┼éasno┼Ť─ç Rzeszy Niemieckiej. Na pocz─ůtku - wg relacji starszych mieszka┼äc├│w wsi - zarz─ůdza┼é nim przez rok Go┼Ťci┼äski, trzeci najbogatszy ch┼éop we wsi (po F. Pniewskim), nast─Öpnie zarz─ůdc─ů (niem. "Treuh├Ąnderem") by┼é Henryk Mennig ze S┼éuchaja. W 1942 r. obszar maj─ůtku wynosi┼é 149,25 ha (w 1938 r. - 153 ha). Pracowa┼éo tu 20 angielskich je┼äc├│w. Byli oni zakwaterowani w specjalnie przygotowanym budynku, s┼éu┼╝─ůcym dotychczas jako suszarnia tytoniu. Po zako┼äczeniu wojny, do momentu wybudowania w 1988 r. nowej remizy, w by┼éej suszarni mie┼Ťci┼éa si─Ö remiza Ochotniczej Stra┼╝y Po┼╝arnej (za┼éo┼╝ona w 1946 r.). Budynek suszarni zaadaptowano na ten cel w 1948 r. Oczywi┼Ťcie nie tylko maj─ůtek Sk─Öpsk uleg┼é konfiskacie przez w┼éadze hitlerowskie. Niemcy zabrali 15 gospodarstw nale┼╝─ůcych w wi─Ökszo┼Ťci do polskich rolnik├│w. W ich miejsce osadzali oni sprowadzanych z terenu rumu┼äskiej Besarabii kolonist├│w pochodzenia niemieckiego, kt├│rych miejscowa ludno┼Ť─ç nazywa┼éa potocznie "Besarabami" lub "Treuhanderami" (okre┼Ťlenie pochodzi od jednego z cz┼éonu niemieckiej nazwy osadzaj─ůcego ich tu Urz─Ödu Powierniczego). Na pocz─ůtku 1945 r. w okolicach Sk─Öpska boje z wojskami niemieckimi toczyli ┼╝o┼énierze 65 Armii II Frontu Bia┼éoruskiego. H. Menning opu┼Ťci┼é maj─ůtek. 21 sierpnia 1946 r. maj─ůtek przeszed┼é na w┼éasno┼Ť─ç Skarbu Pa┼ästwa, ┼Ťci┼Ťlej m├│wi─ůc na rzecz Wojew├│dzkiego Urz─Ödu Ziemskiego w Bydgoszczy. Przeznaczono go, zgodnie z tre┼Ťci─ů dekretu z 6 wrze┼Ťnia 1944 r., na cele reformy rolnej. Do grudnia 1946 r. rozparcelowano ok. 50 ha le┼╝─ůcych we wsi Sk─Öpsk (ok. 10 gospodarstw). Warto tu wspomnie─ç, ┼╝e ma┼é─ů prywatn─ů parcelacj─Ö przeprowadzi┼é, jeszcze przed II wojn─ů, Stanis┼éaw Szucha. Obj─Ö┼éa ona 5 os├│b. Dw├│r, nale┼╝─ůcy do Skarbu Pa┼ästwa, na pocz─ůtku lat dziewi─Ö─çdziesi─ůtych XX wieku po przej─Öciu przez prywatnego w┼éa┼Ťciciela rozebrano. W 1885 r. obszar gminy wiejskiej Sk─Öpsk wynosi┼é 1003 ha, w tym 75 ha lasu, 56 ha ┼é─ůk, 734 ha roli ornej. W sk┼éad gminy, opr├│cz wsi Sk─Öpsk, wchodzi┼éy Le┼Ťnicz├│wka "Las Drw─Öca" (Drewenzwald), m┼éyn Franksztyn, osada Reiss-Frankenstein, Zafranksztyn, m┼éyn i osada Ka┼édunek oraz S┼éuchaj. Gmina mia┼éa 35 budynk├│w mieszkalnych, 75 gospodarstw, 400 mieszka┼äc├│w, (192 m─Ö┼╝czyzn, 208 kobiet), 1 osob─Ö aktywn─ů militarnie, 166 ewangelik├│w i 234 katolik├│w; w 1896 r. kolejny spis og├│lnopruski rejestruje nast─Öpuj─ůce dane - obszar gminy - 945,6 ha, 33 budynki mieszkalne, 76 gospodarstw, 389 mieszka┼äc├│w (194 m─Ö┼╝czyzn, 195 kobiet), 113 ewangelik├│w, 276 katolik├│w; spis z 1905 r. - obszar gminy j.w., 38 budynk├│w mieszkalnych, 72 gospodarstwa, w tym 10 jednoosobowych, 348 mieszka┼äc├│w, (181 m─Ö┼╝czyzn), 58 ewangelik├│w (57 Niemc├│w i 1 Polak do tego wyznania), 290 katolik├│w - Polak├│w, obw├│d urz─Ödowy ("Amtsbezirke") oraz Urz─ůd Stanu Cywilnego dla gminy by┼é w Gajewie (oba urz─Ödy przeniesiono do Ostrowitego w 1908 r., kiedy powsta┼éa tam gmina wiejska). Zachowany kataster budynkowy z 1910 r. gminy Sk─Öpsk przedstawia liczb─Ö i rodzaj zabudowa┼ä maj─ůtku Sk─Öpsk. W sk┼éad nieruchomo┼Ťci wchodzi┼éy: dom mieszkalny (dw├│r) wyceniony na 750 marek, obora i stajnia stanowi─ůce jedno zabudowanie, stodo┼éa, druga stodo┼éa z remiz─ů na wozy, ┼Ťwiniarnia i kurnik, ku?nia, budynek dla czeladzi mog─ůcych pomie┼Ťci─ç 8 rodzin (zburzony w 1928 r.), dwie stajnie. W 1910 r. kolejny og├│lnopruski spis powszechny poda┼é nast─Öpuj─ůce dane wsi Sk─Öpsk: 945 ha - obszar gminy, 34 mieszkalne budynki, 80 gospodarstw, 417 mieszka┼äc├│w, (250 m─Ö┼╝czyzn i 202 kobiety), 63 Niemc├│w, w tym 54 wyznawa┼éo ewangelicyzm, reszta katolicyzm, 351 Polak├│w - katolik├│w. W 1921 r., wg spisu powszechnego, do gminy wiejskiej Sk─Öpsk wchodzi┼éa osada Franksztyn, Giersz├│wka osada, Ka┼édunek osada, S┼éuchaj osada oraz wie┼Ť Sk─Öpsk licz─ůca 27 budynk├│w mieszkalnych, 310 mieszka┼äc├│w, 155 m─Ö┼╝czyzn i 155 kobiet, 288 rzymsko-katolik├│w, 22 ewangelik├│w, 287 poda┼éo narodowo┼Ť─ç polsk─ů, 11 niemieck─ů o pozosta┼éych nie wiadomo, jakiej byli narodowo┼Ťci. Jeszcze w 1933 r. by┼éo we wsi 2 Niemc├│w. W tym samym roku od┼é─ůczono z gminy Sk─Öpsk oko┼éo 70 ha, na kt├│rych le┼╝a┼éy osady: Giersz├│wka, Ka┼édunek, Franksztyn, Zafranksztyn le┼Ťnicz├│wka Las Drw─Öca, "przegminowuj─ůc" je w 1936 r. do gminy Kowalewo - wie┼Ť i gromady Elgiszewo. Z samej wsi Sk─Öpsk utworzono odr─Öbn─ů gromad─Ö. W 1886 r. rozpocz─Öto budow─Ö utwardzonej drogi do Sk─Öpska z Golubia oraz mostu na Strudze Sk─Öpskiej ko┼éo Antoniewa. Do 1888 r Sk─Öpsk nale┼╝a┼é do powiatu toru┼äskiego, nast─Öpnie do powiatu w─ůbrzeskiego, z kt├│rego po┼éudniowej cz─Ö┼Ťci utworzono w 1956 r., istniej─ůcy do 1975 r. i reaktywowany w 1999 r., powiat golubsko - dobrzy┼äski. Od pocz─ůtku lat pi─Ö─çdziesi─ůtych wie┼Ť nale┼╝a┼éa do Gromadzkiej Rady Narodowej w Ostrowitem. Od 1973 r. znajduje si─Ö w gminie Golub - Dobrzy┼ä. W 1943 r. nale┼╝─ůca do Obwodu Urz─Ödowego wie┼Ť Sk─Öpsk miala powierzchni─Ö 768,36 ha, 64 gospodarstwa oraz 367 mieszka┼äc├│w.
Odpady komunalne

BIP
Strona Biluletynu Informacji Publicznej Gminy Golub-Dobrzyń







Ostatnie artyku│y
· Harmonogram odbioru ...
· Terminy odbioru popi...
· Sprawozdanie z konsu...
· Termin odbioru popio...
· Sprawozdanie z konsu...
Dziennik Ustaw

Monitor Polski

LGD Dolina Drw─Öcy
Lokalna Grupa Działania Dolina Drwęcy


Szpital Powiatowy

O┼Ťrodek Chopinowski

Chopin Bus

Wygenerowano w sekund: 0.06 3,140,922 unikalne wizyty